• Amakuru / AMAKURU-YO-HANZE


Nk'uko bigaragara muri raporo y’Ikigo Mpuzamahanga cy’Ubushakashatsi ku Mahoro cya Stockholm, Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), yasubiwemo ku wa 9 Werurwe ushize, nubwo iyinjizwa ry’intwaro muri Afurika ryagabanutseho 41%, Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara iracyarangwa n’ihiganwa rikomeye mu kugura intwaro.

Dore ibihugu 10 bya mbere byo muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara byinjiza intwaro nyinshi, muri 42 biri ku rutonde rwa SIPRI.

Nigeria, Sénégal na Mali biri mu bihugu bitumiza intwaro nyinshi hanze, ibintu bituma aka karere gafata 13% by’isoko ry’intwaro, nk’uko SIPRI ibivuga.

Uru rutonde rwakozwe hashingiwe ku bisobanuro byatanzwe na Dr Mathew George, uyobora gahunda ikurikirana ihererekanywa ry’intwaro muri SIPRI.

Imibare yakoreshejwe ishingiye ku bipimo bya TIV (Trend Indicator Values, mu mamiliyoni y’amadolari) biri muri raporo ya SIPRI yiswe “Tendances des transferts internationaux d’armes” hagati ya 2021 na 2025.

1. Nigeria

Nigeria ni yo iza imbere mu karere ka Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara, aho ifite 16% by’intwaro zinjijwe muri ako karere, bifite agaciro ka miliyoni 532,4 z’ibipimo bya TIV.

Intwaro yinjiza cyane zirimo indege z’intambara, kajugujugu, imodoka z’intambara zikingiye, misile zirwanya ibifaru, amato ya gisirikare ndetse na drones.

Nigeria igura intwaro muri Turukiya, Koreya y’Epfo, Ubushinwa, Ubuholandi, Ubufaransa, Ubutaliyani, Brezile, Amerika, Uburusiya, Afurika y’Epfo, Pakistan, Canada, Arabie Saoudite, Autriche na Maleziya.

Iki gihugu gifite kimwe cya gatandatu cy’intwaro zose zinjizwa muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara.

2. Senegal

Sénégal yongereye cyane ubushobozi bwa gisirikare, ishora miliyoni 298,46 z’ibipimo bya TIV, bingana na 8,8% by’intwaro zinjizwa muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara.

Yabaye igihugu cya kabiri kigura intwaro nyinshi, cyane cyane amato y’intambara n’amato arinda amazi kubera ibikorwa byo gucukura gaz na peteroli biri kure y’inkombe, hamwe n’indege zo kugenzura ikirere.

Yanaguze misile zirasa amato, imodoka z’intambara zikingiye n’izindi ntwaro zitandukanye.

Abayigurisha intwaro cyane ni Ubufaransa, Bulgarie, Ubushinwa, Afurika y’Epfo, Indonésie, Danemark, Ubutaliyani, Ubudage, Amerika, Turukiya, Espagne na Canada.

3. Mali

Igisirikare cya Mali (FAMA) cyiyongereye cyane kuva mu 2020 kubera intambara irwanya imitwe yitwaje intwaro.

Mali yabaye igihugu cya gatatu cyinjiza intwaro nyinshi muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara, ishora miliyoni 272,17 z’ibipimo bya TIV, bingana na 8% by’intwaro zinjizwa muri Afurika.

Mali yahinduye abafatanyabikorwa mu bya gisirikare, yegera Uburusiya nyuma yo kutumvikana n’Ubufaransa.

Yaguze imodoka z’intambara zikingiye, imodoka zitwara abasirikare, indege, drones, intwaro ziremereye na misile.

4. Ethiopia

Kubera intambara yo muri Tigré, Ethiopia yakoresheje cyane drones n’ibikoresho bya gisirikare biremereye.

Yaguze indege z’intambara, drones, intwaro ziremereye, imodoka z’intambara zikingiye n’indege z’imyitozo.

Izi ntwaro zifite agaciro ka miliyoni 172,85 z’ibipimo bya TIV.

5. Angola

Angola yakomeje kugura intwaro mu buryo buhoraho mu myaka itanu ishize.

Yibanze cyane ku kurinda amazi yayo no kugenzura ikirere.

Yaguze amato arinda amazi, moteri z’indege n’amato manini yo gutwara abasirikare n’ibikoresho, bifite agaciro ka miliyoni 160,3 z’ibipimo bya TIV.

6. Kenya

Kubera ibibazo by’umutekano muke n’ibikorwa by’umutwe wa Al-Shabaab, cyane cyane mu majyaruguru y’iburasirazuba, ku nkengero z’inyanja no muri Nairobi, Kenya yakomeje kongera ubushobozi bwa gisirikare.

Yinjije intwaro zingana na 4,10%, zifite agaciro ka miliyoni 140,62 z’ibipimo bya TIV.

Yaguze imodoka zitwara abasirikare zikingiye, indege, misile zirasa indege, drones zo mu bwoko bwa Bayraktar TB-2 na kajugujugu zitandukanye.

7. Mauritania

Nubwo Mauritania iri mu bihugu bifite umutekano mwiza muri Sahel, ihanganye n’iterabwoba riva ku mipaka yayo ihana imbibi na Algeria na Mali.

Yinjije intwaro zifite agaciro ka miliyoni 134,36 z’ibipimo bya TIV.

Yaguze misile zirwanya ibifaru, imodoka zitwara abasirikare, uburyo bwo kurinda ikirere na drones z’ubushakashatsi.

8. Burkina Faso

Burkina Faso imaze imyaka ihanganye n’ibitero by’imitwe y’aba jihadistes, byateje impfu nyinshi n’ikorwa ry’impunzi.

Yaguze amabombe, misile, imodoka z’intambara zikingiye, kajugujugu z’intambara, drones zo mu bwoko bwa Bayraktar TB-2 n’ibikoresho birasa rokete nyinshi icyarimwe.

Izi ntwaro zifite agaciro ka miliyoni 127,64 z’ibipimo bya TIV.

9. Côte d'Ivoire

Nubwo umutekano uhagaze neza mu majyepfo y’igihugu, Côte d’Ivoire ikomeje kurinda imipaka yayo yo mu majyaruguru ihana imbibi na Burkina Faso na Mali kubera iterabwoba ry’imitwe y’aba jihadistes.

Yinjije intwaro zifite agaciro ka miliyoni 120,33 z’ibipimo bya TIV.

Yaguze kajugujugu zo mu bwoko bwa AS-350/H-125, kajugujugu z’intambara za Mi-24V, imodoka zikingiye n’amato arinda amazi.

10. Rwanda

U Rwanda rwongereye ubushobozi bwo kurinda ikirere cyarwo, aho intwaro rwinjiza zingana na 3,50% by’intwaro zinjizwa muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara.

Rwaguze kajugujugu z’intambara, kajugujugu nto, imodoka zitwara abasirikare zikingiye, misile zirasa indege ziri hafi ndetse n’uburyo bwo gutwara misile zirasa indege ziri hasi.

Izi ntwaro zifite agaciro ka miliyoni 118,73 z’ibipimo bya TIV.

U Rwanda rugura intwaro muri Turukiya, Ubushinwa, Uburusiya, Qatar na Leta Zunze Ubumwe za Amerika

 

Like This Post? Related Posts
Andika igitekerezo
Recent Comments