Umuyobozi
Mukuru wungirije wa Polisi y’u Rwanda ushinzwe Imiyoborere n’Abakozi, DCG
Jeanne Chantal Ujeneza, yafunguye ku mugaragaro amahugurwa y’iminsi itatu
yateguwe n’East African Standby Force (EASF), agamije kongerera ubushobozi no
gutegura neza abakozi bazajya mu butumwa bwo gushyigikira amahoro n’umutekano.
Aya
mahugurwa ari kubera ku Cyicaro Gikuru cya Polisi y’u Rwanda i Kacyiru, aho
yakiriwe na Polisi y’u Rwanda. Yitabiriwe n’abahagarariye inzego z’umutekano
baturutse mu Rwanda, Burundi, Kenya, Sudan na Zimbabwe.
Ni gahunda
igamije guhuza ibihugu bifite uruhare muri EASF, bikagira amahirwe yo kungurana
ubumenyi n’ubunararibonye ku bijyanye no gutegura abakozi bashobora koherezwa mu
butumwa bwo kubungabunga amahoro.
Intego
nyamukuru y’aya mahugurwa ni ugutanga umurongo ngenderwaho mu bijyanye
n’imikorere n’ubumenyi bwa tekiniki, kugira ngo abakozi bazoherezwa mu butumwa
bwa EASF babe biteguye neza kandi bafite ubushobozi bwo kuzuza inshingano zabo.
Abitabiriye
baraganira ku bintu bitandukanye birebana no gutegura abakozi mbere y’uko
boherezwa mu butumwa, kugira ngo batajya mu bikorwa byo kubungabunga amahoro
badafite ubumenyi n’imyiteguro bihagije.
Ubu buryo
bufasha ibihugu kugira abakozi bafite ubushobozi bwo guhangana n’ibibazo
bitandukanye bashobora guhura na byo mu butumwa, ndetse bakamenya uko bakorana
n’abandi bakozi baturuka mu bihugu bitandukanye.
Kimwe mu
bintu by’ingenzi byibandwaho muri aya mahugurwa ni ugutegura abakozi bazajya mu
butumwa ku buryo bazubahiriza indangagaciro n’amahame y’Umuryango wa Afurika
Yunze Ubumwe (AU) n’Umuryango w’Abibumbye (UN).
Mu butumwa
bwo gushyigikira amahoro, abakozi baba bafite inshingano zo gufasha mu kurinda
abaturage, gushyigikira umutekano no gufasha mu gushyira mu bikorwa inshingano
z’ubutumwa.
Ibyo bisaba
ubunyamwuga, kubahiriza amategeko, kubaha uburenganzira bwa muntu no gukorera
mu murongo w’amahame mpuzamahanga.
Ni muri urwo
rwego aya mahugurwa agamije gutuma abakozi bazajya mu butumwa baba bafite
imyumvire imwe ku mahame bagomba gukurikiza, nubwo baba baturuka mu bihugu
bitandukanye.
Aya
mahugurwa yahuje abitabiriye baturuka mu Rwanda, Burundi, Kenya, Sudan na
Zimbabwe.
Guhuriza
hamwe abakozi baturuka mu bihugu bitandukanye bituma habaho gusangira
ubunararibonye no kwigira ku buryo buri gihugu gitegura abakozi bacyo mbere yo
kubohereza mu butumwa bwo kubungabunga amahoro.
Bifasha
kandi kongera ubushobozi bwo gukorera hamwe, kuko ubutumwa mpuzamahanga bwo
kubungabunga amahoro akenshi buhuza abakozi baturuka mu bihugu bitandukanye
kandi bafite imico n’uburyo bwo gukora butandukanye.
East African
Standby Force (EASF) ni uburyo bw’ubufatanye bw’ibihugu byo mu karere ka
Afurika y’Iburasirazuba bugamije kugira ubushobozi bwo gutabara no kohereza
abakozi mu bikorwa byo gushyigikira amahoro n’umutekano.
Kugira
abakozi biteguye kandi bafite ubumenyi buhagije ni kimwe mu bintu by’ingenzi
bituma imikorere y’uyu muryango irushaho kuba myiza.
Amahugurwa
nk’aya afasha ibihugu bigize EASF gukomeza kubaka ubushobozi bw’inzego zabyo
z’umutekano, ku buryo igihe bikenewe haboneka abakozi bashobora koherezwa mu
butumwa bafite imyiteguro ihagije.
U Rwanda
ruzwiho kugira uruhare mu bikorwa byo kubungabunga amahoro ku rwego
mpuzamahanga, cyane cyane binyuze mu kohereza abapolisi n’abasirikare mu
butumwa butandukanye.
Abakozi b’u
Rwanda bagiye bagira uruhare mu bikorwa byo kurinda abaturage, gufasha inzego
z’umutekano z’ibihugu byakiriye ubutumwa no gushyigikira gahunda zo kugarura
amahoro.
Kuba aya
mahugurwa yabereye ku Cyicaro Gikuru cya Polisi y’u Rwanda i Kacyiru rero ni
amahirwe yo gukomeza gusangira ubunararibonye hagati y’u Rwanda n’ibindi bihugu
bifite uruhare muri EASF.
Aya
mahugurwa azamara iminsi itatu, aho abitabiriye bazahabwa ubumenyi n’umurongo
ngenderwaho bijyanye no gutegura abakozi bazoherezwa mu butumwa bwo
gushyigikira amahoro.
Biteganyijwe
ko ibiganiro n’ibikorwa by’aya mahugurwa bizafasha abitabiriye kurushaho
gusobanukirwa inshingano zabo, uburyo bwo gukora kinyamwuga ndetse n’amahame
bagomba kubahiriza mu gihe bari mu butumwa.
Gahunda
nk’iyi kandi ifasha kubaka umubano no gukorera hamwe hagati y’inzego
z’umutekano zo mu bihugu bitandukanye, bikaba byafasha mu gihe abo bakozi baba
bahuriye mu butumwa bumwe.
Ubutumwa bwo
kubungabunga amahoro busaba abakozi bafite ubumenyi, imyitwarire myiza
n’ubushobozi bwo gufata ibyemezo mu bihe bitandukanye.
Ni yo mpamvu
amahugurwa nk’aya afite akamaro mu gutegura abakozi mbere y’uko boherezwa mu
bindi bihugu cyangwa mu butumwa mpuzamahanga.
Ku Rwanda,
kwakira aya mahugurwa ni ikindi kimenyetso cy’uruhare rw’igihugu mu bikorwa byo
guteza imbere amahoro n’umutekano, mu gihe EASF ikomeje gushyira imbaraga mu
kongerera ubushobozi ibihugu biyigize.
Aya
mahugurwa kandi ashimangira ko imyiteguro n’ubumenyi ari ingenzi mu gutuma
ubutumwa bwo gushyigikira amahoro bugerwaho neza, cyane cyane mu gihe isi
n’Afurika bikomeje guhura n’ibibazo by’umutekano bisaba ubufatanye n’ubushobozi
buhagije bw’inzego z’umutekano.