Umuyobozi wa
MONUSCO, James Swan, yagejeje ku Nama y’Umutekano y’Umuryango w’Abibumbye
ishusho y’uko ibintu byifashe muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo
(RDC), agaragaza ko hari intambwe yatewe mu biganiro bigamije amahoro, ariko ko
hakomeje kubaho ibibazo bikomeye by’umutekano, ubutabazi n’imiyoborere, cyane
cyane mu Burasirazuba bw’igihugu.
Mu kiganiro
yagejeje ku Nama y’Umutekano ku wa Kabiri tariki ya 29 Nzeri 2026, Swan
yagarutse ku bikorwa bya dipolomasi byagiye bikorwa mu rwego rwo gushaka umuti
w’amakimbirane amaze igihe mu Burasirazuba bwa RDC.
Yavuze ko
inzira z’ibiganiro zibera i Washington, i Doha ndetse n’ibikorwa by’Umuryango
wa Afurika Yunze Ubumwe, zagaragaje intambwe zishimishije mu gushaka igisubizo
cya politiki ku bibazo by’umutekano bikomeje kuvugwa muri RDC.
Icyakora,
nubwo izo ntambwe zitanga icyizere, Swan yagaragaje ko hakiri urugendo rurerure
kugira ngo ibyo byumvikanweho mu biganiro bihinduke impinduka zifatika ku
butaka.
Mu mezi
ashize, ikibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC cyakomeje gukurura
ibiganiro bya dipolomasi, aho ibihugu n’imiryango mpuzamahanga byagiye bishaka
uburyo bwo guhosha imirwano no guteza imbere ibiganiro hagati y’impande
zihanganye.
Washington
na Doha byabaye mu byerekezo by’ingenzi by’ibiganiro bigamije gushakira umuti
ikibazo, mu gihe Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe nawo wakomeje kugira uruhare
mu bikorwa bigamije amahoro n’umutekano ku mugabane.
Swan yavuze
ko intambwe imaze guterwa muri izi nzira ari ingenzi, ariko ko hakenewe
ubushake buhoraho bwo gushyira mu bikorwa ibyumvikanweho.
Kuri we,
ibiganiro bya dipolomasi bigomba kuganisha ku bikorwa bifatika bishobora
kugabanya umutekano muke no guha abaturage icyizere cy’uko amahoro ashobora
kuboneka.
Nubwo hari
intambwe mu rwego rwa dipolomasi, Umuyobozi wa MONUSCO yagaragaje ko umutekano
mu Burasirazuba bwa RDC ukomeje kuba ikibazo gikomeye.
Ibice byo mu
Burasirazuba bw’igihugu bimaze imyaka myinshi bibamo imitwe yitwaje intwaro
n’imirwano, ibintu byagize ingaruka ku baturage, ibikorwa by’ubukungu ndetse
n’imibereho rusange.
Umutekano
muke watumye abaturage benshi bahunga ingo zabo, abandi babura uburyo bwo
kubona serivisi z’ibanze, mu gihe ibikorwa by’ubutabazi nabyo bikomeje
gukenerwa ku rugero rwo hejuru.
Swan
yagaragaje ko gukemura ikibazo cy’umutekano bidakwiye kugarukira gusa ku
biganiro bya politiki, ahubwo ko hakenewe n’ingamba zifatika zo kurinda
abasivili no guteza imbere umutekano urambye.
Ikindi
kibazo Swan yagarutseho ni icy’ubutabazi.
Amakimbirane
amaze igihe mu Burasirazuba bwa RDC yagize ingaruka ku miriyoni z’abaturage,
cyane cyane abavuye mu byabo kubera imirwano n’umutekano muke.
Aba baturage
bakenera ibiribwa, amazi, aho kuba, ubuvuzi n’izindi serivisi z’ibanze. Mu bice
bimwe na bimwe, umutekano muke ushobora no gutuma imiryango itabara igira
imbogamizi zo kugera ku baturage bakeneye ubufasha.
Swan
yashimangiye ko gukemura ikibazo cy’umutekano ari ingenzi no mu rwego rwo
koroshya ibikorwa by’ubutabazi no gufasha abaturage gusubira mu buzima
busanzwe.
Mu ijambo
rye, Umuyobozi wa MONUSCO yanagaragaje ko hari ibibazo bya politiki bigikeneye
gukemurwa.
Inzira
y’amahoro isaba ko impande bireba zikomeza ibiganiro, zikubahiriza ibyo
zumvikanyeho kandi zigashyira imbere igisubizo cya politiki aho kwishingikiriza
ku mbaraga za gisirikare.
Ibi ni
ingenzi cyane ku Burasirazuba bwa RDC, ahakomeje kuba ikibazo cy’imibanire
hagati y’impande zitandukanye, ndetse n’ibibazo by’umutekano bifite aho
bihuriye n’ibihugu byo mu karere.
MONUSCO,
ubutumwa bw’Umuryango w’Abibumbye bwo gufasha mu kugarura no kubungabunga
amahoro muri RDC, bukomeje kugira uruhare mu bikorwa bijyanye no kurinda
abasivili no gushyigikira inzira z’amahoro.
Icyakora, mu
gihe ikibazo cy’umutekano gikomeje kuba ingorabahizi, uruhare rw’ubutumwa
bw’Umuryango w’Abibumbye rukomeje kugendana n’ibiganiro n’inzego za RDC ndetse
n’abandi bafatanyabikorwa.
James Swan
yashimangiye ko ibikorwa bya MONUSCO n’ibikorwa bya dipolomasi bigomba gukomeza
gushyigikira intego imwe yo kugera ku mahoro arambye.
Mu ishusho
yatanze, Swan yashimye intambwe imaze guterwa, ariko agaragaza ko igikomeye ari
uguhindura ibyo biganiro n’amasezerano ibikorwa bigaragara ku butaka.
Ku baturage
bo mu Burasirazuba bwa RDC, umusaruro w’inzira y’amahoro uzapimirwa cyane cyane
ku kuba imirwano yagabanuka, umutekano ukiyongera, abasivili bakarindwa ndetse
n’abavuye mu byabo bakabona uburyo bwo gusubira mu ngo zabo.
Ibi bituma
intambwe za Washington, Doha n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe zifatwa
nk’igice cy’ingenzi cy’inzira, ariko hakenewe ko impande bireba zikomeza
kubahiriza ibyo zumvikanyeho kugira ngo amahirwe ari mu biganiro avemo
impinduka zifatika.
James Swan
kandi yagaragaje ko ikibazo cya RDC gifite isura nyinshi, kuko usibye
umutekano, hakenewe no gukemura ibibazo by’ubutabazi na politiki.
Bityo, mu
gihe ibiganiro bya dipolomasi bikomeje gutanga icyizere, ikibazo gikomeye
gisigaye ni ukureba niba izo mbaraga zizatanga umusaruro ugaragara mu buzima
bw’abaturage no mu mutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC.
Ku ruhande
rw’Umuryango w’Abibumbye, gukomeza gushyigikira inzira ya politiki, kurinda
abasivili no gufasha mu gukemura ibibazo by’ubutabazi bikomeje kuba bimwe mu
by’ingenzi mu gushaka amahoro arambye muri RDC.
Like This Post? Related Posts