Yanditswe na: NDAYISENGA Clement
12/11/2026 09:05
Leta ya Iran yakomeje gukaza amagambo yo guhangana na Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Israel, aho abayobozi bakuru mu gisirikare n'inzego z'umutekano batangaje ko bashobora kwica Perezida Donald Trump na Minisitiri w'Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, ndetse bagatera ibirindiro bya gisirikare bya Amerika biri mu bihugu by'i Burayi mu gihe byakoreshwa mu kugaba ibitero kuri Iran.
Ibi bibaye mu gihe intambara ihanganishije Iran na Amerika, ifatanyije na Israel, imaze amezi arenga umunani, nta cyizere gifatika cy'uko ibiganiro bigamije kuyihagarika byatanga umusaruro mu gihe cya vuba.
Umusirikare wa Iran yavuze ko bazica Trump na Netanyahu
Jenerali de Brigade Kiomars Heidari, Umuyobozi wungirije w'Inama Nkuru y'Igisirikare cya Iran, yatangaje ko igihugu cye kidateze kwihanganira ibitero bya Amerika na Israel, ashimangira ko abayobozi b'ibyo bihugu bashobora kwibasirwa.
Mu mashusho yashyizwe ahagaragara n'itangazamakuru rya Leta ya Iran ku wa Gatatu, Heidari yumvikana avuga ati: "Tuzica Trump na Netanyahu."
Aya magambo yatangajwe na BBC Persian, ishami rya BBC ritangaza amakuru mu rurimi rw'Igiperesi.
Uyu musirikare yavuze kandi ko amato y'intambara ya Amerika asigaye akorera mu ntera y'ibilometero 500 uvuye ku nkombe za Iran, avuga ko byatewe n'ibitero ingabo za Iran zagabye ku mato abiri y'intambara ya Amerika mu minsi ya tariki ya 06 n'iya 07 Ukwakira 2026.
Ubuyobozi bw'ingabo za Amerika bukorera mu Burasirazuba bwo Hagati, buzwi nka CENTCOM, bwari bwemeje ko habayeho kugerageza kugaba ibitero ku mato y'intambara y'Amerika, ariko buvuga ko nta byangiritse.
Kugeza ubu, ubuyobozi bwa Amerika na Israel ntibwari bwagira icyo butangaza ku magambo ya Heidari.
Iran yakangishije gutera ibirindiro bya Amerika biri mu Burayi
Mu kindi gikorwa cyo gukaza umurego, Mohsen Rezaï, Umunyamabanga w'Inama Nkuru y'Umutekano w'Igihugu muri Iran, yatangaje ko igihugu cye kitazagarukira ku gutera ibirindiro bya gisirikare bya Amerika biri mu Burasirazuba bwo Hagati mu gihe cyaba kigabweho ibitero bishya.
Mu kiganiro yagiranye na televiziyo ya Al-Mayadeen yo muri Libani, cyanyuze ku wa Gatatu, tariki ya 11 Ugushyingo 2026, Rezaï yavuze ko n'ibigo bya gisirikare bya Amerika biri mu bihugu by'i Burayi bishobora kuraswa igihe indege z'Amerika zabikoresheje mu kugaba ibitero kuri Iran.
Yagize ati: "Mu gihe indege z'Abanyamerika zahaguruka ku kigo cya gisirikare cya Amerika, nubwo cyaba kiri mu gihugu cy'i Burayi cyangwa mu kandi karere ka kure, zikaza gutera Iran, natwe tuzatera ibyo bigo."
Yakomeje avuga ko ibitero Iran ishobora gusubiza Amerika byakwibasira n'ibindi birindiro bya gisirikare biri kure cyane, harimo n'ibyo itarigeze itera.
Yongeyeho ko Iran ishobora no kurasa ku birwa bimwe Amerika ishobora kuba ibona ko biri kure y'aho misile za Iran zishobora kugera.
Nubwo atigeze agaragaza amazina y'ibihugu cyangwa ibirindiro bishobora kwibasirwa, aya magambo arushaho kongera impungenge z'uko intambara ishobora gukwira no mu bindi bice by'isi.
Intambara imaze gukwira mu bindi bihugu
Intambara hagati ya Iran, Amerika na Israel yatangiye ku wa 28 Gashyantare 2026, ubwo Amerika na Israel byagabaga ibitero bikomeye kuri Iran, bigahitana n'uwari Umuyobozi w'Ikirenga w'icyo gihugu, Ayatollah Ali Khamenei.
Iran na yo yasubije igaba ibitero bya misile na drones ku birindiro bya gisirikare bya Amerika biri mu karere, ndetse no ku bindi bice bifitanye isano n'ibihugu byayifashije mu bikorwa bya gisirikare.
Intambara yaje gukwira no mu bindi bihugu byo mu Burasirazuba bwo Hagati, birimo ibihugu byo mu Kigobe cy'Abarabu, Libani na Yemen, aho imitwe yitwaje intwaro ifitanye imikoranire na Iran na yo yagize uruhare mu mirwano.
Ibi byatumye impungenge ziyongera ku mutekano w'akarere ndetse n'ingaruka zishobora kugera ku bukungu bw'isi, cyane cyane ubwikorezi bw'ibikomoka kuri peteroli.
Ikibazo cy'intwaro kirimbuzi gikomeje kuba intandaro y'amakimbirane
Kimwe mu bibazo bikomeye bikomeje gutuma Iran na Amerika bitumvikana ni gahunda ya Iran yo gutunganya ingufu za nikleyeri.
Ibihugu by'Uburengerazuba bw'isi, birimo Amerika na Israel, bimaze igihe bishinja Iran gushaka ubushobozi bwo gukora intwaro za nikleyeri, mu gihe ubutegetsi bwa Tehran buhakana ibyo birego, bukavuga ko gahunda yabwo igamije gukoresha ingufu za nikleyeri mu bikorwa by'amahoro.
Mohsen Rezaï yavuze ko ikibazo cya nikleyeri kitari mu biganiro by'ubu hagati ya Iran na Amerika, ashimangira ko igihugu cye kitazemera ko ibikoresho bya nikleyeri cyatunganije bisohoka ku butaka bwacyo.
Ku wa 07 Ugushyingo 2026, Amerika yatangaje ko itanga ibihembo bigera kuri miliyoni 20 z'amadolari ku muntu uzatanga amakuru afasha kumenya byinshi ku bigo, ibikoresho n'abantu bafite aho bahuriye na gahunda ya nikleyeri ya Iran.
Iki cyemezo cyanyujijwe muri gahunda ya Amerika izwi nka Rewards for Justice.
Iran yamaganye icyo cyemezo. Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga wa Iran, Abbas Araghchi, yavuze ko giteye isesemi, asaba Umuryango w'Abibumbye n'Ikigo Mpuzamahanga gishinzwe Ingufu za Nikleyeri (IAEA) kugira icyo bikivugaho.
Ese intambara ishobora kugera no mu Burayi?
Abasesenguzi b'umutekano mpuzamahanga bakunze kugaragaza ko gukoresha ibirindiro bya gisirikare biri mu bihugu by'inshuti mu kugaba ibitero ku kindi gihugu bishobora gutuma ibyo bihugu na byo bigira uruhare mu ntambara.
Amerika ifite ibirindiro bya gisirikare mu bihugu bitandukanye byo mu Burayi, birimo u Bwongereza, u Butaliyani, u Budage, u Bugereki n'ibindi.
Icyakora, kuba Iran yatangaje ko ishobora kubitera ntibivuze ko ibyo bitero byamaze gutegurwa cyangwa ko ishobora kugera kuri buri kirindiro yavugaga. Ubushobozi bwa gisirikare, intera ya misile n'ubwirinzi bw'ibyo bihugu ni ibintu byagira uruhare mu kugena uko ibintu byagenda.
Ku rundi ruhande, iterabwoba ryo kwibasira Perezida wa Amerika na Minisitiri w'Intebe wa Israel na ryo ryerekana uko amagambo y'abayobozi b'impande zombi akomeje gukaza umwuka w'ubushyamirane.
Mu gihe ibiganiro by'amahoro bikomeje kutagira intambwe ifatika biteye, amahanga akomeje guhangayikishwa n'uko intambara ishobora gukomeza kwaguka, ikagira ingaruka ku mutekano, ubukungu n'ubucuruzi mpuzamahanga.
Like This Post? Related Posts
