Umuyobozi Mukuru w’Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Ibizamini n’Ubugenzuzi bw’Amashuri (NESA), Dr. Bahati Bernard, yatangaje ko umusaruro w’abanyeshuri bakoze ibizamini bya Leta mu mwaka w’amashuri wa 2025/26 wazamutse ugereranyije n’umwaka wabanje.
Mu bizamini bisoza amashuri abanza, abanyeshuri batsinze ku kigero cya 88,21%, bivuye kuri 75,6% mu mwaka w’amashuri wa 2024/25.
Muri rusange, abana 276.579 ni bo bakoze ibizamini bisoza amashuri abanza, bakaba baraturutse mu mashuri 3.895 yo hirya no hino mu gihugu. Abakobwa bagize 55,65% by’abakoze ibizamini, mu gihe abahungu bari 44,35%.
Iyo harebwe umusaruro hashingiwe ku gitsina, abakobwa batsinze ku kigero cya 87,1%, mu gihe abahungu batsinze ku kigero cya 89,59%.
Ku cyiciro rusange cy’amashuri yisumbuye, abanyeshuri 149.015 ni bo bakoze ibizamini, batsinda ku kigero cya 85,70%. Na ho umwaka ushize wa 2024/25, abatsinze bari 64%, bivuze ko habayeho izamuka rikomeye.
Abakobwa batsinze ku kigero cya 82,62%, mu gihe abahungu batsinze ku kigero cya 89,8%.
Abanyeshuri bagenewe amashuri atandukanye
NESA kandi yagaragaje uko abanyeshuri batsinze bagiye kugabanywa mu mashuri atandukanye.
Mu banyeshuri bajya mu mwaka wa mbere w’amashuri yisumbuye, 17.412 baziga mu mashuri bigamo, mu gihe 226.546 baziga mu mashuri bataha.
Ku banyeshuri bajya mu mwaka wa kane w’amashuri yisumbuye mu burezi rusange, 18.944 baziga babayo, mu gihe 57.276 baziga bataha.
Mu mashuri y’ubumenyingiro n’imyuga, abanyeshuri 260.098 ni bo baziga babayo, mu gihe 17.000 baziga bataha.
Na ho mu mashuri y’imyuga yihariye, abanyeshuri 7.497 baziga babayo, mu gihe 148 baziga bataha.
Minisiteri y’Uburezi irishimira umusaruro wazamutse
Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Uburezi, Irere Claudette, yavuze ko muri rusange abanyeshuri bakoze ibizamini bya Leta muri ibi byiciro byombi bagaragaje umusaruro ushimishije.
Yavuze ko umubare w’abanyeshuri batsinze wazamutse ku buryo bugaragara ugereranyije n’umwaka ushize, aho biyongereyeho abarenga ibihumbi 50.
Ati: “Iyo abanyeshuri ari benshi no gutsinda kwabo bikaba byiyongereye, birumvikana ko bigira uruhare mu kugena amashuri abanyeshuri baherezwamo.”
Icyakora, Minisiteri y’Uburezi yanenze ibikorwa byo gukopera no gukopezanya byagaragaye mu bizamini, ishimangira ko ababigizemo uruhare bazahanwa hakurikijwe amabwiriza agenga ibizamini bya Leta.
Irere Claudette yavuze ko amanota y’abanyeshuri bakekwaho gukopera atahise atangazwa, kuko NESA ibanza gukora iperereza ryimbitse.
Ati: “Hagaragaye gukopera no gukopezanya, kandi aho byagaragaye uwabigizemo uruhare wese tuzamuhana hakurikijwe amabwiriza agenga ibizamini bya Leta. Abakekwaho gukopera amanota yabo ntituyabaha uyu munsi, ahubwo tubanza gukora iperereza ryimbitse.”
Amanota y’abanyeshuri na yo yarazamutse
Dr. Bahati Bernard yavuze ko atari gusa umubare w’abatsinze wazamutse, ahubwo ko n’urwego rw’amanota rw’abanyeshuri rwateye imbere.
Yatanze urugero ku banyeshuri bakoze ibizamini bisoza amashuri abanza, avuga ko mu mwaka ushize abana bari bafite amanota ari hagati ya 30% na 40% bari hejuru y’ibihumbi 10, ariko muri uyu mwaka bakaba baragabanutse bakagera ku bihumbi bine.
Abari bafite hagati ya 40% na 50% na bo bari barenga ibihumbi 41 mu mwaka ushize, ariko muri uyu mwaka bagabanutse bakagera ku bihumbi 27.
Dr. Bahati yavuze ko iri gabanuka ry’abari mu byiciro by’amanota make ryatumye umubare w’abagize amanota ari hejuru ya 50% wiyongera.
Ibi, nk’uko yabisobanuye, bigaragaza ko abanyeshuri benshi bavuye mu byiciro by’amanota ari munsi ya 50%, bakazamuka bakagera mu byiciro by’amanota ari hejuru ya 50%.
Muri rusange, NESA ivuga ko umusaruro w’ibizamini bya Leta by’uyu mwaka wagaragaje izamuka rikomeye, haba ku banyeshuri barangije amashuri abanza ndetse no ku barangije icyiciro rusange cy’amashuri yisumbuye.
Like This Post? Related Posts