Ku ruhande
rw’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye, Perezida w’u Burundi, Évariste
Ndayishimiye, yagiranye ikiganiro na France 24, aho yagaragaje u Burundi nk’igihugu
cyakorewe ubushotoranyi n’u Rwanda ndetse avuga ko we icyo asaba ari ukugabanya
ubushyamirane no kwirinda intambara.
Nubwo
ikiganiro cyari gituje kandi cyatanzwe mu buryo bwubahirije ikinyabupfura,
umwanditsi w’iyi nyandiko avuga ko ubutumwa bwatanzwe na Ndayishimiye bwari
bushingiye ku makuru atari yo, cyane cyane ku mateka n’imiterere y’amakimbirane
ari hagati y’u Rwanda, u Burundi na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo
(RDC).
Uyu
mwanditsi ashinja Ndayishimiye gukora ibyo yita igikorwa cyo guhindura
imyumvire y’abantu, agamije kuvana abantu ku mateka y’ibyabaye no gutuma u
Rwanda rufatwa nk’inkomoko y’ikibazo, mu gihe u Burundi bwo bwagaragara
nk’igihugu cyakorewe ibibazo.
Mu
gusobanura ibyo Ndayishimiye arimo gukora muri iki gihe, umwanditsi asubiza
amaso ku magambo Perezida w’u Burundi yavuze muri Mutarama 2024, ubwo yari i
Kinshasa mu gikorwa cyari gifitanye isano n’inshingano yari afite nk’umuyobozi
w’Afurika ushinzwe urubyiruko, amahoro n’umutekano.
Muri icyo
gihe, Ndayishimiye yabwiye urubyiruko rwo muri Congo ko urubyiruko rw’u Rwanda
ari “imfungwa” mu gihugu cyarwo, ndetse agaragaza ko yiteguye gushyigikira
urubyiruko rw’u Rwanda rushaka guhindura ubutegetsi i Kigali.
Umwanditsi
avuga ko aya magambo yari akomeye cyane kubera ko yavuzwe nyuma y’uko Perezida
wa RDC, Félix Tshisekedi, yari yatangaje ko ashaka uburenganzira bw’Inteko
Ishinga Amategeko kugira ngo u Rwanda rutabweho igitero.
Iyo nyandiko
ikomeza ivuga ko muri icyo gihe ingabo z’u Burundi zari zisanzwe ziri muri Kivu
y’Amajyaruguru, aho zari zikorana n’ingabo za RDC ndetse n’izindi ngabo
n’imitwe yitwaje intwaro yari iri muri ako gace.
Umwanditsi
avuga ko izo ngabo zari hafi ya Goma, umujyi uhana imbibi n’u Rwanda, kandi ko
icyo gihe Ndayishimiye atari agaragaza imyitwarire y’umuntu usaba amahoro gusa,
ahubwo ko yari yarahisemo kuba umwe mu mpande z’amakimbirane.
Ni ho
umwanditsi ahera avuga ko ikiganiro Ndayishimiye yagiranye na France 24 cyatanze
ishusho itandukanye n’iyo mateka, kuko Perezida w’u Burundi yagaragaje
impungenge ze nk’izishingiye ku kwirwanaho no gutinya ko u Rwanda rwatera u
Burundi.
Umwanditsi
avuga ko imvugo ya Ndayishimiye yahindutse cyane nyuma y’uko Goma na Bukavu
biguye mu maboko y’abarwanyi ba M23.
Avuga ko
mbere y’ibyo Ndayishimiye yari mu ruhande rw’abafatanyabikorwa ba RDC mu
bikorwa bya gisirikare, ariko ko nyuma y’izo mpinduka za gisirikare yatangiye
kugaragara nk’umuyobozi uvuga ku kaga u Burundi bushobora guhura na ko.
Ibi ni byo
umwanditsi asobanura nk’ihinduka ry’imyanya, aho umuntu wari mu ruhande
rw’abarwanaga ahinduka uwigaragaza nk’uwibasiwe.
Mu kiganiro
na France 24, Ndayishimiye kandi yavuze ku mutwe wa FDLR, usanzwe uvugwa mu
bibazo by’umutekano byo mu burasirazuba bwa RDC.
Umwanditsi
avuga ko Ndayishimiye yemeye ko FDLR iri muri Congo, ariko agahakana ko ingabo
z’u Burundi zikorana na yo cyangwa ko ziba ahantu hamwe na yo.
Iyi nyandiko
ivuga ko raporo z’inzobere z’Umuryango w’Abibumbye zagiye zigaragaza
imikoranire hagati y’ibice by’ingabo za RDC n’abarwanyi ba FDLR, harimo
ibikorwa bihuriweho ndetse no kuba hari aho bakorera hamwe.
Umwanditsi
ahera kuri ibyo akavuga ko kuba ingabo z’u Burundi zari mu ihuriro riyobowe
n’ingabo za RDC bituma avuga ko bidashoboka gutandukanya burundu ibikorwa byazo
n’ibya FDLR.
Ndayishimiye
kandi yashyize imbere ikibazo cy’umutekano w’u Burundi, avuga ko u Rwanda
rumaze igihe rufite umugambi wo gutera u Burundi.
Ariko
umwanditsi w’iyi nyandiko avuga ko iyi mvugo itajyana n’amateka ya vuba
y’umubano w’ibihugu byombi.
Yibutsa ko u
Rwanda n’u Burundi byigeze kongera kunoza umubano, ndetse imipaka hagati
y’ibihugu byombi ikongera gufungurwa mu 2022.
Nanone,
ingabo z’u Burundi zigeze kujya muri Goma mu rwego rw’Ingabo z’Umuryango wa
Afurika y’Iburasirazuba (EAC Regional Force), aho zanyuze mu Rwanda mu rugendo
rwo kugera muri RDC.
Umwanditsi
avuga ko ibi byose byabaye mu gihe ikibazo cy’abantu u Burundi bushinja kugira
uruhare mu mugambi wo guhirika ubutegetsi cyari kigihari.
Mu kiganiro
na France 24, Ndayishimiye yagaragaje ko inzira y’amahoro yakwihutishwa ari uko
u Rwanda rwakuraho ingamba zarwo zo kwirwanaho ndetse na M23 igashyirwa ahantu
hamwe igenzurwa.
Umwanditsi
w’iyi nyandiko ntiyemera ko ibyo byafatwa nk’umushinga w’amahoro, ahubwo
abifata nk’igisabwa u Rwanda na M23 kwishyira mu mwanya udafite ubushobozi bwo
kwirwanaho.
Avuga ko M23
ifite ubuso bunini igenzura muri RDC, ndetse ko ikibazo cy’umutekano ku mupaka
w’u Rwanda kigifite impamvu u Rwanda ruvuga ko rugomba gukomeza kwirinda.
Iyo nyandiko
ikomeza ivuga ko ingabo za SADC zavuye muri ayo makimbirane mu rwego rwo guha
amahirwe inzira y’amahoro, ariko igashinja u Burundi kuba bukomeje kugira
uruhare mu bikorwa bya gisirikare.
Umwanditsi
asanga iyi myitwarire ari ikimenyetso cy’uko Ndayishimiye atariteguye kugabanya
ubushyamirane, ahubwo ko akomeje gushyigikira uruhande rwa RDC mu makimbirane.
Mu gusoza,
umwanditsi avuga ko ikiganiro Ndayishimiye yagiranye na France 24 cyari
kigamije guhindura uko amahanga abona amakimbirane yo mu karere.
Asubira ku
byo Perezida Ndayishimiye yavuze i Kinshasa muri Mutarama 2024, avuga ko icyo
gihe yari yarafashe icyemezo cyo gushyigikira uruhande rwari ruhanganye n’u
Rwanda.
Umwanditsi
ashimangira ko Ndayishimiye ubu ashaka kugaragara nk’uwibasiwe nyuma y’uko
ibintu bihindutse ku rugamba.
Icyakora,
ibi byose ni isesengura n’ibitekerezo by’umwanditsi w’iyi nyandiko, kandi
ibirego bikubiyemo—harimo ibyerekeye FDLR, ingabo z’u Burundi, u Rwanda na
M23—bigomba gutandukanywa n’amakuru yemejwe n’inzego zigenga.
Like This Post? Related Posts