• Amakuru / POLITIKI

Ku ruhande rw’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye, Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, yagiranye ikiganiro na France 24, aho yagaragaje u Burundi nk’igihugu cyakorewe ubushotoranyi n’u Rwanda ndetse avuga ko we icyo asaba ari ukugabanya ubushyamirane no kwirinda intambara.

Nubwo ikiganiro cyari gituje kandi cyatanzwe mu buryo bwubahirije ikinyabupfura, umwanditsi w’iyi nyandiko avuga ko ubutumwa bwatanzwe na Ndayishimiye bwari bushingiye ku makuru atari yo, cyane cyane ku mateka n’imiterere y’amakimbirane ari hagati y’u Rwanda, u Burundi na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

Uyu mwanditsi ashinja Ndayishimiye gukora ibyo yita igikorwa cyo guhindura imyumvire y’abantu, agamije kuvana abantu ku mateka y’ibyabaye no gutuma u Rwanda rufatwa nk’inkomoko y’ikibazo, mu gihe u Burundi bwo bwagaragara nk’igihugu cyakorewe ibibazo.

Mu gusobanura ibyo Ndayishimiye arimo gukora muri iki gihe, umwanditsi asubiza amaso ku magambo Perezida w’u Burundi yavuze muri Mutarama 2024, ubwo yari i Kinshasa mu gikorwa cyari gifitanye isano n’inshingano yari afite nk’umuyobozi w’Afurika ushinzwe urubyiruko, amahoro n’umutekano.

Muri icyo gihe, Ndayishimiye yabwiye urubyiruko rwo muri Congo ko urubyiruko rw’u Rwanda ari “imfungwa” mu gihugu cyarwo, ndetse agaragaza ko yiteguye gushyigikira urubyiruko rw’u Rwanda rushaka guhindura ubutegetsi i Kigali.

Umwanditsi avuga ko aya magambo yari akomeye cyane kubera ko yavuzwe nyuma y’uko Perezida wa RDC, Félix Tshisekedi, yari yatangaje ko ashaka uburenganzira bw’Inteko Ishinga Amategeko kugira ngo u Rwanda rutabweho igitero.

Iyo nyandiko ikomeza ivuga ko muri icyo gihe ingabo z’u Burundi zari zisanzwe ziri muri Kivu y’Amajyaruguru, aho zari zikorana n’ingabo za RDC ndetse n’izindi ngabo n’imitwe yitwaje intwaro yari iri muri ako gace.

Umwanditsi avuga ko izo ngabo zari hafi ya Goma, umujyi uhana imbibi n’u Rwanda, kandi ko icyo gihe Ndayishimiye atari agaragaza imyitwarire y’umuntu usaba amahoro gusa, ahubwo ko yari yarahisemo kuba umwe mu mpande z’amakimbirane.

Ni ho umwanditsi ahera avuga ko ikiganiro Ndayishimiye yagiranye na France 24 cyatanze ishusho itandukanye n’iyo mateka, kuko Perezida w’u Burundi yagaragaje impungenge ze nk’izishingiye ku kwirwanaho no gutinya ko u Rwanda rwatera u Burundi.

Umwanditsi avuga ko imvugo ya Ndayishimiye yahindutse cyane nyuma y’uko Goma na Bukavu biguye mu maboko y’abarwanyi ba M23.

Avuga ko mbere y’ibyo Ndayishimiye yari mu ruhande rw’abafatanyabikorwa ba RDC mu bikorwa bya gisirikare, ariko ko nyuma y’izo mpinduka za gisirikare yatangiye kugaragara nk’umuyobozi uvuga ku kaga u Burundi bushobora guhura na ko.

Ibi ni byo umwanditsi asobanura nk’ihinduka ry’imyanya, aho umuntu wari mu ruhande rw’abarwanaga ahinduka uwigaragaza nk’uwibasiwe.

Mu kiganiro na France 24, Ndayishimiye kandi yavuze ku mutwe wa FDLR, usanzwe uvugwa mu bibazo by’umutekano byo mu burasirazuba bwa RDC.

Umwanditsi avuga ko Ndayishimiye yemeye ko FDLR iri muri Congo, ariko agahakana ko ingabo z’u Burundi zikorana na yo cyangwa ko ziba ahantu hamwe na yo.

Iyi nyandiko ivuga ko raporo z’inzobere z’Umuryango w’Abibumbye zagiye zigaragaza imikoranire hagati y’ibice by’ingabo za RDC n’abarwanyi ba FDLR, harimo ibikorwa bihuriweho ndetse no kuba hari aho bakorera hamwe.

Umwanditsi ahera kuri ibyo akavuga ko kuba ingabo z’u Burundi zari mu ihuriro riyobowe n’ingabo za RDC bituma avuga ko bidashoboka gutandukanya burundu ibikorwa byazo n’ibya FDLR.

Ndayishimiye kandi yashyize imbere ikibazo cy’umutekano w’u Burundi, avuga ko u Rwanda rumaze igihe rufite umugambi wo gutera u Burundi.

Ariko umwanditsi w’iyi nyandiko avuga ko iyi mvugo itajyana n’amateka ya vuba y’umubano w’ibihugu byombi.

Yibutsa ko u Rwanda n’u Burundi byigeze kongera kunoza umubano, ndetse imipaka hagati y’ibihugu byombi ikongera gufungurwa mu 2022.

Nanone, ingabo z’u Burundi zigeze kujya muri Goma mu rwego rw’Ingabo z’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC Regional Force), aho zanyuze mu Rwanda mu rugendo rwo kugera muri RDC.

Umwanditsi avuga ko ibi byose byabaye mu gihe ikibazo cy’abantu u Burundi bushinja kugira uruhare mu mugambi wo guhirika ubutegetsi cyari kigihari.

Mu kiganiro na France 24, Ndayishimiye yagaragaje ko inzira y’amahoro yakwihutishwa ari uko u Rwanda rwakuraho ingamba zarwo zo kwirwanaho ndetse na M23 igashyirwa ahantu hamwe igenzurwa.

Umwanditsi w’iyi nyandiko ntiyemera ko ibyo byafatwa nk’umushinga w’amahoro, ahubwo abifata nk’igisabwa u Rwanda na M23 kwishyira mu mwanya udafite ubushobozi bwo kwirwanaho.

Avuga ko M23 ifite ubuso bunini igenzura muri RDC, ndetse ko ikibazo cy’umutekano ku mupaka w’u Rwanda kigifite impamvu u Rwanda ruvuga ko rugomba gukomeza kwirinda.

Iyo nyandiko ikomeza ivuga ko ingabo za SADC zavuye muri ayo makimbirane mu rwego rwo guha amahirwe inzira y’amahoro, ariko igashinja u Burundi kuba bukomeje kugira uruhare mu bikorwa bya gisirikare.

Umwanditsi asanga iyi myitwarire ari ikimenyetso cy’uko Ndayishimiye atariteguye kugabanya ubushyamirane, ahubwo ko akomeje gushyigikira uruhande rwa RDC mu makimbirane.

Mu gusoza, umwanditsi avuga ko ikiganiro Ndayishimiye yagiranye na France 24 cyari kigamije guhindura uko amahanga abona amakimbirane yo mu karere.

Asubira ku byo Perezida Ndayishimiye yavuze i Kinshasa muri Mutarama 2024, avuga ko icyo gihe yari yarafashe icyemezo cyo gushyigikira uruhande rwari ruhanganye n’u Rwanda.

Umwanditsi ashimangira ko Ndayishimiye ubu ashaka kugaragara nk’uwibasiwe nyuma y’uko ibintu bihindutse ku rugamba.

Icyakora, ibi byose ni isesengura n’ibitekerezo by’umwanditsi w’iyi nyandiko, kandi ibirego bikubiyemo—harimo ibyerekeye FDLR, ingabo z’u Burundi, u Rwanda na M23—bigomba gutandukanywa n’amakuru yemejwe n’inzego zigenga.

 

 

Like This Post? Related Posts
Andika igitekerezo
Recent Comments