Imvururu
n’umutekano muke bikomeje kugaragara mu gace ka Moyale, muri Ethiopia, byatumye
umubare munini w’abaturage bahunga igihugu cyabo bakerekeza muri Kenya, aho
bahanganye n’ibibazo bikomeye by’ubutabazi.
Ishami
ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Mpunzi (UNHCR) ritangaza ko abantu bagera ku
50.000 bamaze kwambuka umupaka wa Ethiopia berekeza muri Kenya, mu gihe imibare
yari yatangajwe mbere n’inzego z’ibanze yagaragazaga ko bari 36.000. Kuri ubu,
ibikorwa byo kwandikisha impunzi no kugenzura umubare wazo biracyakomeje.
Aba baturage
bahunze bakirwa munkambi z’agateganyo zirimo amashuri n’insengero, mu gihe
abandi bacumbikirwa n’imiryango yabo ndetse n’abaturage bo mu bice bagezemo.
Mu nkambi ya
Al Huda, ubuzima bw’impunzi buracyari mu buzima bugoye, cyane cyane ku bijyanye
no kubona amazi meza n’aho kuba.
Umwe mu
bahunze witwa Fatuma Ahmed, umaze iminsi 12 yaravuye mu rugo rwe, yavuze ko
inzu zabo zatwitswe ndetse ko hari abo mu muryango we batandukanye na bo ubwo
bahungaga.
Yagize ati:
“Amazu yacu yaratwitswe, kandi ubwo twahungaga twatandukanye na bamwe mu bagize
imiryango yacu.”
Nubwo avuga
ko ubu yumva afite umutekano, agaragaza ko ibikoresho n’ibiribwa bihari
bidahagije kugira ngo babashe kubona ibyo bakeneye mu buzima bwa buri munsi.
Undi witwa
Ibrahim Ali Hassan, ufite abana batatu, na we yavuze ko yabuze amakuru
y’umuryango we nyuma yo guhunga umutekano muke wari wugarije aho yari atuye.
Ku bufatanye
n’inzego za Leta ya Kenya, Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Mpunzi
(UNHCR) rikomeje guhuza ibikorwa by’ubutabazi n’imiryango itandukanye, irimo
Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku bimukira (IOM), UNICEF, Ishami
ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku biribwa (WFP) ndetse na Croix-Rouge yo muri
Kenya.
Ubufasha
bwibanzweho burimo gutanga ibiribwa, amazi meza, ibikoresho by’isuku, serivisi
z’ubuvuzi n’ubuhungiro, ndetse no gufata ingamba zo gukumira indwara zandura
zishobora gukwirakwira mu nkambi zicumbikiye umubare munini w’abantu.
Kubera
uburemere bw’ibibazo izi mpunzi zihanganye na byo, abafatanyabikorwa mu bikorwa
by’ubutabazi batangaje ko hakenewe inkunga ingana na miliyoni 8,9 z’amadolari
ya Amerika, azifashishwa mu gufasha abantu bagera ku 50.000.
Amakimbirane
yatumye aba baturage bahunga yatangiye gufata indi ntera ku wa 18 Ukwakira,
ubwo habaga guhangana gukomeye kwaturutse ku ifungurwa ry’ibiro by’ubuyobozi
bw’akarere ka Somali ndetse no kuzamura ibendera ryako mu gace ka Moyale muri
Ethiopia, kari mu gice kitavugwaho rumwe.
Umujyi wa
Moyale ugabanyijemo ubuyobozi bw’uturere twa Oromia na Somali, ukaba umaze
igihe mu makimbirane ashingiye ku mbibi n’ubutaka hagati y’abaturage bo muri
ibyo bice.
Muri ayo
makimbirane hagaragaramo cyane amatsinda y’abaturage ba Borana, bakomoka mu
bwoko bw’Aboromo, n’aba Garre, bakomoka mu bwoko bw’Abasomali.
Mu gihe
umutekano ukomeje kuba muke muri ako karere, umubare w’abaturage bahungira muri
Kenya ukomeje kwiyongera, bikaba byongera igitutu ku bushobozi bw’iki gihugu
bwo kwakira impunzi no ku bikorwa by’imiryango itanga ubutabazi hafi y’umupaka
w’ibihugu byombi.