Perezida w’u Bufaransa, Emmanuel Macron, na mugenzi we wa Côte d’Ivoire, Alassane Ouattara, bari mu bayobozi bakomeje ibiganiro bigamije gukumira ko Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Tshisekedi, yahura n’isoni ku rwego mpuzamahanga, bitewe n’amakimbirane ari hagati y’igihugu cye n’Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), Louise Mushikiwabo.
Intandaro y'aya makimbirane si uko Tshisekedi yagaragaje ibibazo by'imiyoborere ya OIF cyangwa amakosa yakozwe na Mushikiwabo mu kazi ke. Ahubwo, nk'uko isesengura rya Jeune Afrique ribigaragaza, ikibazo gishingiye ahanini ku makimbirane ya politiki n'umutekano hagati ya RDC n'u Rwanda.
Ibi byatangajwe n’ikinyamakuru Jeune Afrique, kivuga ko impungenge z’aba baperezida zishingiye ku guhangana gukomeye hagati ya RDC na Mushikiwabo, ushaka kongera gutorerwa kuyobora OIF muri manda ya gatatu.
Inama ya 20 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bigize OIF iteganyijwe kubera i Phnom Penh muri Cambodia, kuva ku wa 14 kugeza ku wa 16 Ugushyingo 2026, ni yo izatorerwamo Umunyamabanga Mukuru mushya w’uyu muryango.
RDC ya Tshisekedi ntiyifuza ko Mushikiwabo akomeza kuyobora uyu muryango, ndetse Kinshasa yagaragaje ko ishobora kuwuvamo aramutse yongeye gutorerwa kuyobora OIF.
Mu rwego rwo guhangana na Mushikiwabo, RDC yashyigikiye kandidatire ya Juliana Lumumba, umukobwa wa Patrice Lumumba wabaye Minisitiri w’Intebe wa mbere w’iki gihugu.
Gusa, nk’uko Jeune Afrique ibitangaza, kandidatire ya Juliana Lumumba iracyafite imbogamizi, kuko atarashobora kwereka ibihugu bigize OIF ko afite ubushobozi n’ubunararibonye bikenewe kugira ngo ayobore uyu muryango mpuzamahanga.
Ibi byatumye havuka ibiganiro bigamije guhuza abakandida batatu bahanganye na Mushikiwabo, ari bo Juliana Lumumba wa RDC, Dacian Ciolo? wo muri Romania na Coumba Ba wo muri Mauritania, kugira ngo bashobore kumvikana ku mukandida umwe.
Icyakora, gushyigikira Dacian Ciolo? bishobora gushyira Tshisekedi mu mwanya utamworoheye. François Soudan, Umuyobozi Mukuru wa Jeune Afrique, agaragaza ko bishobora gutuma Perezida wa RDC agaragara nk’ushyigikiye ko umugore w’Umunyafurika asimbuzwa umugabo w’Umunyaburayi ku buyobozi bw’uyu muryango.
Mu gushaka gukumira ko aya makimbirane arushaho gufata indi ntera, Perezida Emmanuel Macron na Alassane Ouattara bagize uruhare mu biganiro bigamije gushaka igisubizo cyatuma Tshisekedi atisanga mu gutsindwa kumukoza isoni imbere y’amahanga.
Ku wa 02 Ukwakira 2026, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Bufaransa, Jean-Noël Barrot, yagiriye uruzinduko i Kinshasa, aho yabonanye na Perezida Félix Tshisekedi. Muri ibyo biganiro, ngo hanaganiriwe ku kibazo cya kandidatire ya Mushikiwabo n’ingaruka zishobora guterwa n’icyemezo cya RDC cyo kuva muri OIF.
Aya matora kandi azaba afite umwihariko, kuko ku nshuro ya mbere ibihugu bigize OIF bizajya bitora buri kimwe umukandida umwe, aho kubanza kumvikana ku izina rimwe rizahagararira bose.
Louise Mushikiwabo amaze imyaka irindwi ayobora OIF. Yatorewe kuyobora uyu muryango mu 2018, atangira imirimo mu 2019, mbere yo kongera gutorerwa indi manda mu 2022.
François Soudan agaragaza ko kuba Mushikiwabo asanzwe afite ubunararibonye mu kuyobora OIF ari kimwe mu bimuhesha amahirwe akomeye yo kongera gutsinda aya matora.
Bityo, mu gihe amatora yegereje, ikibazo gikomeye si ukumenya gusa uzasimbura Mushikiwabo cyangwa uzamwongerera manda, ahubwo ni n’ingaruka za politiki n’imibanire mpuzamahanga zishobora guterwa n’uyu muhate wo kumukuraho, cyane cyane ku ruhande rwa Perezida Tshisekedi n’igihugu cye.
Perezida Emmanuel Macron na Alassane Ouattara bahangayikishijwe n’uko Tshisekedi yakorwa n'isoni kubera kandidatire ya Mushikiwabo muri OIF
Like This Post? Related Posts