U Rwanda ruri mu myiteguro yo gutangiza urukingo rushya rwa virusi ya Human Papillomavirus (HPV) ruzwi nka Gardasil 9, ruzajya rukoreshwa mu rwego rwo gukumira kanseri y’inkondo y’umura n’izindi kanseri zifitanye isano n’iyi virusi.
Uru
rukingo rushya ruzatangira gutangwa muri uyu mwaka, rukaba rufite ubushobozi
bwo kurinda virusi nyinshi zitera kanseri kurusha urukingo rwari rusanzwe
rukoreshwa, Gardasil 4, rwatangijwe mu Rwanda mu 2011. Ibi biri mu murongo
w’intego y’igihugu yo kurandura kanseri y’inkondo y’umura bitarenze mu mwaka wa
2027.
Virusi za
HPV zandurira ahanini mu mibonano mpuzabitsina, kandi zimwe muri zo zishobora
gutera kanseri y’inkondo y’umura, mu gihe izindi zitera kanseri z’igitsina
gore, igitsina gabo, mu kibuno (anus), mu muhogo ndetse no mu bindi bice
by’umubiri.
Gardasil 9
ikingira ubwoko icyenda bwa virusi za HPV, zirimo izitera kanseri n’izindi ndwara
zo mu myanya myibarukiro, bigatuma ifatwa nk’urukingo rufite ubushobozi
buhanitse mu gukumira izi ndwara.
Nk’uko
Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC) cyabitangaje, u Rwanda ni cyo gihugu
cya mbere muri Afurika kizatangiza uru rukingo muri gahunda y’ikingira rusange.
Umuyobozi
Ushinzwe ibikorwa byo gukingira muri RBC, Dr Hassan Sibomana, yavuze ko
gutangiza Gardasil 9 biri mu mabwiriza mashya y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye
ryita ku Buzima (OMS/WHO) yo mu 2022, asaba ibihugu kwagura gahunda zo gukingira
HPV ku bantu bakuru cyane cyane abagore batigeze bakingirwa mbere.
Yavuze ko
aya mabwiriza mashya yemerera abantu bose kungukira muri gahunda zo kurwanya
kanseri y’inkondo y’umura, harimo n’abagore bakuze batari barakingiwe ubwo u
Rwanda rwatangizaga Gardasil 4 mu 2011.
Dr
Sibomana yasobanuye ko mu ntangiriro urukingo rwa HPV rwari rugenewe abana
b’abakobwa bari hagati y’imyaka icyenda na 14, bituma abagore bari bararengeje
iki cyiciro badakingirwa.
Ati: “Turateganya
gukingira abagore bari hagati y’imyaka 29 na 35 kugira ngo abacikanywe
bagerweho. Imyaka ntarengwa izashingira ku mubare w’inkingo zizaboneka, kandi
hazibandwa ku b’igitsina gore bafite ibyago byinshi byo kwandura HPV.”
Dr
Sibomana yagaragaje ko Gardasil 9 ikingira ubwoko icyenda bwa HPV, harimo
n’ubwoko butandukanye butera kanseri y’inkondo y’umura, bigatuma abagore
barindwa ku rugero rwo hejuru ugereranyije n’urukingo rwa Gardasil 4.
Yavuze
kandi ko ubushakashatsi bwakorewe mu bitaro bya Butaro n’ahandi mu gihugu
bwagaragaje ko Gardasil 4 idakingira HPV yo mu bwoko bwa 45, igira uruhare rwa 13.6%
mu kanseri z’inkondo y’umura zigaragara mu Rwanda, nyamara ubu bwoko bukaba
burindwa na Gardasil 9.
Nubwo doze
imwe ya Gardasil 9 igura hafi amadolari 330 ya Amerika, ku isoko mpuzamahanga,
uru rukingo ruzatangwa ku buntu mu bigo by’ubuvuzi bya Leta y’u Rwanda ku
bufatanye n’abafatanyabikorwa b’Urwego rw’Ubuzima.
Dr
Sibomana yavuze ko amahugurwa ku bakozi bo mu rwego rw’ubuzima ku itangwa
ry’uru rukingo ataratangira, kuko igikorwa cyo kurugeza mu gihugu
kitararangira, ariko ko bazahugurwa nyuma y’uko ruba rwinjiye mu gihugu ku
mugaragaro.