• Ubuzima / IBYOREZO


U Rwanda ruri mu myiteguro yo gutangiza urukingo rushya rwa virusi ya Human Papillomavirus (HPV) ruzwi nka Gardasil 9, ruzajya rukoreshwa mu rwego rwo gukumira kanseri y’inkondo y’umura n’izindi kanseri zifitanye isano n’iyi virusi.

Uru rukingo rushya ruzatangira gutangwa muri uyu mwaka, rukaba rufite ubushobozi bwo kurinda virusi nyinshi zitera kanseri kurusha urukingo rwari rusanzwe rukoreshwa, Gardasil 4, rwatangijwe mu Rwanda mu 2011. Ibi biri mu murongo w’intego y’igihugu yo kurandura kanseri y’inkondo y’umura bitarenze mu mwaka wa 2027.

Virusi za HPV zandurira ahanini mu mibonano mpuzabitsina, kandi zimwe muri zo zishobora gutera kanseri y’inkondo y’umura, mu gihe izindi zitera kanseri z’igitsina gore, igitsina gabo, mu kibuno (anus), mu muhogo ndetse no mu bindi bice by’umubiri.

Gardasil 9 ikingira ubwoko icyenda bwa virusi za HPV, zirimo izitera kanseri n’izindi ndwara zo mu myanya myibarukiro, bigatuma ifatwa nk’urukingo rufite ubushobozi buhanitse mu gukumira izi ndwara.

Nk’uko Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC) cyabitangaje, u Rwanda ni cyo gihugu cya mbere muri Afurika kizatangiza uru rukingo muri gahunda y’ikingira rusange.

Umuyobozi Ushinzwe ibikorwa byo gukingira muri RBC, Dr Hassan Sibomana, yavuze ko gutangiza Gardasil 9 biri mu mabwiriza mashya y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (OMS/WHO) yo mu 2022, asaba ibihugu kwagura gahunda zo gukingira HPV ku bantu bakuru cyane cyane abagore batigeze bakingirwa mbere.

Yavuze ko aya mabwiriza mashya yemerera abantu bose kungukira muri gahunda zo kurwanya kanseri y’inkondo y’umura, harimo n’abagore bakuze batari barakingiwe ubwo u Rwanda rwatangizaga Gardasil 4 mu 2011.

Dr Sibomana yasobanuye ko mu ntangiriro urukingo rwa HPV rwari rugenewe abana b’abakobwa bari hagati y’imyaka icyenda na 14, bituma abagore bari bararengeje iki cyiciro badakingirwa.

Ati: “Turateganya gukingira abagore bari hagati y’imyaka 29 na 35 kugira ngo abacikanywe bagerweho. Imyaka ntarengwa izashingira ku mubare w’inkingo zizaboneka, kandi hazibandwa ku b’igitsina gore bafite ibyago byinshi byo kwandura HPV.”

Dr Sibomana yagaragaje ko Gardasil 9 ikingira ubwoko icyenda bwa HPV, harimo n’ubwoko butandukanye butera kanseri y’inkondo y’umura, bigatuma abagore barindwa ku rugero rwo hejuru ugereranyije n’urukingo rwa Gardasil 4.

Yavuze kandi ko ubushakashatsi bwakorewe mu bitaro bya Butaro n’ahandi mu gihugu bwagaragaje ko Gardasil 4 idakingira HPV yo mu bwoko bwa 45, igira uruhare rwa 13.6% mu kanseri z’inkondo y’umura zigaragara mu Rwanda, nyamara ubu bwoko bukaba burindwa na Gardasil 9.

Nubwo doze imwe ya Gardasil 9 igura hafi amadolari 330 ya Amerika, ku isoko mpuzamahanga, uru rukingo ruzatangwa ku buntu mu bigo by’ubuvuzi bya Leta y’u Rwanda ku bufatanye n’abafatanyabikorwa b’Urwego rw’Ubuzima.

Dr Sibomana yavuze ko amahugurwa ku bakozi bo mu rwego rw’ubuzima ku itangwa ry’uru rukingo ataratangira, kuko igikorwa cyo kurugeza mu gihugu kitararangira, ariko ko bazahugurwa nyuma y’uko ruba rwinjiye mu gihugu ku mugaragaro.


Like This Post? Related Posts
Andika igitekerezo
Recent Comments