• Amakuru / AMAKURU-YO-HANZE


Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (African Union) uri mu bihe bikomeye by’ibibazo bya dipolomasi nyuma y’aho unaniriwe gushyigikira kandidatire ya Macky Sall ku mwanya w’Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye (UN). Iyi dosiye, aho kuba intambwe yo kugaragaza ubumwe bw’umugabane, yahindutse ishusho y’ukutumvikana n’imiyoborere itavugwaho rumwe.

Kandidatire yatangijwe mu buryo butunguranye

Ku wa 02 Werurwe 2026, u Burundi, nk’igihugu kiyoboye AU, bwatangaje kandidatire ya Macky Sall mu izina ry’umugabane. Icyakora, iki cyemezo cyahise gitera impaka kuko cyafashwe hatabanje kubaho ibiganiro bihagije n’ibihugu bigize uyu muryango.

Abakurikirana ibya dipolomasi bagaragaje ko mu rwego nka African Union, gushyigikira umukandida ku rwego mpuzamahanga bisaba kubanza kugisha inama no kubaka ubwumvikane hagati y’ibihugu byose—ikintu cyagaragaye nk’icyirengagijwe muri iyi dosiye.

Uburyo bwafashwe bwateje kutanyurwa

Mu butumwa Minisitiri Nduhungirehe yashyize ku rubuga rwe rwa X, yavuze ko ibyabaye ku wa Gatanu tariki 27 Werurwe 2026, mu Muryango wa Afurika Yunze Ubumwe ari isomo rikomeye ryerekana ko ubuyobozi bufite akamaro kanini.

Yakomeje agira ati: "Biratangaje kubona umuryango uhuza umugabane wose ushobora gusigwa icyasha ukisanga mu bibazo bitewe n’umuyobozi wawo, umaze igihe kitarenga amezi abiri ku buyobozi."

Yavuze ko abantu bakwiye kuva mu rujijio rw’ibikomeje kwandikwa mu bitangazamakuru, ko icyemezo cyafashwe n’ibihugu 20 bigize AU cyo kuvuga icyo bitekereza, kitari kigamije kwanga umukandida uwo ari we wese watangwa kuri uwo mwanya.

Nduhungirehe yasobanuye ko ahubwo cyari kigamije kwamagana uburyo butari bwo bwatangijwe na Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, uyoboye Afurika Yunze Ubumwe, aho yarenze ku mategeko n’amabwiriza agenga uko Afurika itanga abakandida bayihagararira mu nzego mpuzamahanga.

Mu butumwa Minisitiri Nduhungirehe yashyize ku rubuga rwe rwa X, yavuze ko ibyabaye ku wa Gatanu tariki 27 Werurwe 2026, mu Muryango wa Afurika Yunze Ubumwe ari isomo rikomeye ryerekana ko ubuyobozi bufite akamaro kanini.

Yakomeje agira ati: "Biratangaje kubona umuryango uhuza umugabane wose ushobora gusigwa icyasha ukisanga mu bibazo bitewe n’umuyobozi wawo, umaze igihe kitarenga amezi abiri ku buyobozi."

Yavuze ko abantu bakwiye kuva mu rujijio rw’ibikomeje kwandikwa mu bitangazamakuru, ko icyemezo cyafashwe n’ibihugu 20 bigize AU cyo kuvuga icyo bitekereza, kitari kigamije kwanga umukandida uwo ari we wese watangwa kuri uwo mwanya.

Nduhungirehe yasobanuye ko ahubwo cyari kigamije kwamagana uburyo butari bwo bwatangijwe na Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, uyoboye Afurika Yunze Ubumwe, aho yarenze ku mategeko n’amabwiriza agenga uko Afurika itanga abakandida bayihagararira mu nzego mpuzamahanga.

Yagize ati: "Muri iki kibazo, ibintu byose byatangiriye mu makosa."

Yakomeje avuga ko ku itariki ya 02 Werurwe 2026, uhagarariye u Burundi mu Muryango w’Abibumbye i New York yandikiye Perezida w’Inteko Rusange ya UN amumenyesha ko Guverinoma y’u Burundi, nk’iyoboye Afurika Yunze Ubumwe, itanze umukandida, Macky Sall, wahoze ari Perezida wa Senegal, ku mwanya w’Umunyamabanga Mukuru wa UN.

Ati:"Iki cyemezo cyatunguranye cyane kuko nta n’umwe mu bayobozi b’ibihugu bya Afurika wari wabigishijweho inama mbere y’uko gifatwa."

Nduhungirehe yasobanuye ko ahubwo cyari kigamije kwamagana uburyo butari bwo bwatangijwe na Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, uyoboye Afurika Yunze Ubumwe, aho yarenze ku mategeko n’amabwiriza agenga uko Afurika itanga abakandida bayihagararira mu nzego mpuzamahanga.

Ibi byafashwe na bamwe nk’igitugu mu micungire y’ibikorwa by’umuryango uhuza umugabane wose.

Kwanga kandidatire: ikibazo si umuntu, ni uburyo

Nubwo byagaragaye nk’aho Macky Sall ari we wanzwe, ibisobanuro bitangwa n’ibihugu byinshi byerekana ko ikibazo cyari ku buryo kandidatire yatanzwe, aho kuba ku mukandida ubwe.

Ibihugu bisaga 20 byanze gushyigikira iki cyemezo, bituma kitagera ku bwiganze busabwa (2/3) kugira ngo cyemezwe na African Union.

Ingaruka ku isura ya Afurika

Ibi byabaye byagize ingaruka zikomeye ku isura y’Afurika ku rwego mpuzamahanga. Kutabasha kumvikana ku mukandida umwe byerekanye intege nke mu guhuza ibihugu, bigabanya n’ijwi ry’umugabane muri Loni.

Hari impungenge ko ibi bishobora gutuma Afurika itakaza amahirwe yo kugira uruhare rukomeye mu buyobozi bw’inzego mpuzamahanga, cyane cyane ku myanya yo hejuru.

Uruhare rw’ubuyobozi bwa AU

Iki kibazo gishyize igitutu ku buyobozi bwa Évariste Ndayishimiye, aho bamwe bamushinja kudakoresha uburyo bwubahiriza amategeko n’imigenzo ya dipolomasi.

Nubwo bimeze bityo, hari abavuga ko iki kibazo kidakwiye gushyirwa ku muntu umwe gusa, ahubwo ko kigaragaza ikibazo rusange mu mikorere ya AU, aho uburyo bwo gufata ibyemezo bukiri ikibazo.

Isomo ku hazaza

Ibyabaye kuri iyi kandidatire bitanga isomo rikomeye ku muryango wa Africa Union. Biragaragaza ko:

  • hakenewe kunoza uburyo bwo gufata ibyemezo,
  • kubahiriza amategeko n’amahame ya dipolomasi,
  • no kubaka ubumwe nyabwo mu bihugu bigize umugabane.

Niba Afurika ishaka kugira ijwi rikomeye ku rwego mpuzamahanga, igomba kubanza gukemura ibibazo byayo bwite by’imiyoborere n’ubumwe.

Ikibazo cya kandidatire ya Macky Sall si inkuru isanzwe ya politiki; ni ikimenyetso cy’ikibazo kinini mu miyoborere y’umugabane. Mu gihe Afurika ikomeje gushaka umwanya wayo ku isi, ibi byabaye bishobora kuba intandaro yo kuvugurura imikorere ya African Union cyangwa bigakomeza kuyisubiza inyuma niba nta masomo bivuyemo.

 

Like This Post? Related Posts
Andika igitekerezo
Recent Comments